Sıhhi tesisat yenileme: galvanizden PPR'ye, gider ve basınç testi
Eski dairede sıhhi tesisat yenileme: galvaniz borunun sorunları, PPR ve kollektör, gider çapı ve eğimi, vana yerleri ve basınç testi.
3 dakikalık okuma
Sıhhi tesisat, bir dairenin duvarlarının ve zemininin içinde kalan damar sistemidir. Görünmez olduğu için tadilatta en kolay atlanan kalemdir; ama bir sızıntı başladığında, üzerinde yapılmış her şeyi etkiler: seramik kırılır, parke kabarır, alt kattaki komşunun tavanı lekelenir. Eski bir dairede tadilat yaparken tesisatı yenilemek, çoğu zaman tadilatın en akıllıca harcamasıdır.
Eski tesisatın tipik sorunları
Galvaniz borular. Eski binalarda temiz su hatlarında sıkça görülür. Zamanla içten paslanır ve kireç bağlar. Boru çapı daraldıkça su basıncı düşer; paslanma ilerledikçe eklem yerlerinden sızıntı başlar.
Karışık malzeme. Yıllar içinde yapılan onarımlarla galvaniz, PVC ve farklı plastik boruların bir arada kullanıldığı tesisatlar. Farklı malzemelerin birleşim noktaları, sızıntının en sık görüldüğü yerlerdir.
Yetersiz gider eğimi. Gider borularının yeterli eğimle döşenmemesi, sık tıkanma ve kötü koku demektir.
Kolon bağlantısı. Daire tesisatının bina kolonuna bağlandığı nokta, eski binalarda yıpranmış olabilir.
Temiz su: PPR ve kollektör
Günümüzde konut temiz su tesisatında en yaygın kullanılan sistem, PPR (polipropilen) borulardır. Boru ve ekleme parçaları ısıyla kaynaklanarak birleştirilir; doğru yapılan kaynak, borunun kendisi kadar sağlamdır. Sıcak su hatlarında, sıcaklık ve basınca uygun sınıfta boru kullanılmalıdır.
Kollektör sistemi. Suyun her bir kullanım noktasına (lavabo, duş, klozet) ayrı bir hatla, ortak bir dağıtım noktasından (kollektör) gitmesidir. Avantajları:
Duvar ve zemin içinde ek yeri sayısı azalır
Her hat kollektörden ayrı ayrı kapatılabilir
Bir noktada arıza olduğunda yalnızca o hat devre dışı kalır
Kollektör kutusunun erişilebilir bir yerde olması, sistemin en önemli avantajını korur.
Banyo: gömme rezervuar, niş raf ve duş alanı — Florya Anahtar Teslim İnşaat, Florya, İstanbul. Uygulama: Dawn İç Mimarlık
Gider: çap ve eğim
Gider tesisatı, suyun yerçekimiyle akmasına dayanır. Bu yüzden doğru çap ve yeterli eğim şarttır:
Donatı
Tipik gider çapı
Lavabo, duş, evye
40 – 50 mm
Çamaşır ve bulaşık makinesi
40 – 50 mm
Klozet
100 – 110 mm
Banyo zemin süzgeci
50 mm
Gider hatları kolona doğru sürekli bir eğimle döşenmelidir. Eğimsiz ya da ters eğimli bölümler, su ve atığın birikmesine, tıkanmaya ve kokuya yol açar. Klozet kolondan uzaklaştıkça bu eğimi sağlamak için daha fazla yükseklik gerekir; bu da banyo zemininin yükseltilmesi anlamına gelebilir.
Gider borularında ses de önemlidir. Özellikle yatak odalarına komşu duvarlardan geçen gider hatlarında ses yalıtımlı borular ya da boru çevresine yalıtım, suyun akış sesini belirgin biçimde azaltır.
Vanalar ve sayaç
Yenilenen tesisatta vana yerleri iyi planlanmalıdır:
Daire girişinde ana vana, kolay ulaşılabilir bir yerde
Her ıslak mekân için ayrı kesme vanası
Klozet rezervuarı, lavabo ve evye bataryası için ara musluklar
Kollektör sistemi varsa her hat için kollektör vanası
Su basıncı yüksek binalarda basınç düşürücü kullanmak, bataryaları, rezervuar mekanizmalarını ve bağlantıları korur.
Mutfak girişi ve ankastre dolaplar — Tema 2 Konut Projesi, Halkalı, İstanbul. Uygulama: Dawn İç Mimarlık
Basınç testi: kapatmadan önce
Yeni tesisat, duvarlar ve zemin kapatılmadan önce basınç testinden geçirilmelidir. Sistem çalışma basıncının üzerinde bir basınçla doldurulur ve belirli bir süre bekletilir. Göstergede düşüş olmaması, bağlantıların sağlam olduğunu gösterir. Bu test fotoğraflanmalı ve teslim belgelerine eklenmelidir.
Test atlanırsa, sızıntı seramik ya da parke döşendikten sonra ortaya çıkar ve bulmak için yeni yapılan yüzeylerin kırılması gerekir.
Tesisat planını saklayın
Tadilat sonunda, boruların duvar ve zemin içinde hangi güzergâhtan geçtiğini gösteren bir plan ya da duvarlar kapanmadan önce çekilmiş fotoğraflar alın. Yıllar sonra bir raf asarken ya da küçük bir tadilat yaparken, bu belge bir boruyu delmenizi önler.
Galvaniz borular zamanla içten paslanır ve kireçlenir. Boru çapı daralır, su basıncı düşer, su renklenebilir ve eklem yerlerinden sızıntılar başlar. Tadilat sırasında duvarlar zaten açıksa, galvaniz tesisatı yenilemek en ekonomik zamandır.
Basınç testi nasıl yapılır?
Yeni tesisat, duvarlar kapatılmadan önce çalışma basıncının üzerinde bir basınçla doldurulur ve belirli bir süre bekletilir. Basınç göstergesinde düşüş olmaması, bağlantıların sızdırmaz olduğunu gösterir. Test, fotoğraf ve kayıtla belgelenmelidir.
Kolon borusu kimin sorumluluğunda?
Bina kolonları ortak tesisattır ve bakım ile yenilemesi kat maliklerini ilgilendirir. Daire içi tadilatta kolona bağlantı noktasında sorun görülürse, müdahale yönetimle birlikte planlanmalıdır.
