Eski dairede elektrik tesisatı yenileme: kablo, pano ve hat planı
Eski dairede elektrik tesisatı ne zaman yenilenmeli? Kablo kesitleri, ayrı hatlar, kaçak akım rölesi, topraklama, pano düzeni ve tadilatta yenileme sırası.
4 dakikalık okuma
Eski dairelerde elektrik tesisatı, çoğu zaman tadilatın en görünmez ama en riskli kalemidir. 1980'ler ve 1990'larda yapılmış bir dairenin tesisatı, o dönemin ihtiyaçlarına göre boyutlandırılmıştır: birkaç priz, birkaç lamba ve az sayıda cihaz. Bugün aynı hatlar klima, fırın, indüksiyon ocak, bulaşık ve çamaşır makinesi, bilgisayar ve çok sayıda şarj cihazını taşımak zorunda kalır. Sonuç, sık atan sigortalar, ısınan prizler ve en kötü durumda yangın riskidir.
Yenileme gerektiğini gösteren işaretler
Sigortanın sık atması, özellikle birkaç cihaz aynı anda çalıştığında
Priz, anahtar ya da fişlerin ısınması, yanık kokusu ya da kararma
Prizlerde topraklama olmaması
Panoda kaçak akım rölesi bulunmaması
Eski tip, kumaş kaplı ya da kırılgan izolasyonlu kablolar
Uzatma kablolarıyla yaşamak zorunda kalınması
Tavan ışıklarının titremesi ya da cihazlar çalışırken kararması
Bu işaretlerden biri bile, bir yetkili elektrikçi tarafından kontrol için yeterli sebeptir.
Kablo kesitleri ve ayrı hatlar
Tesisatın güvenliği, her hattın taşıyacağı yüke uygun kablo kesitiyle döşenmesine ve doğru sigortayla korunmasına bağlıdır. Konutlarda yaygın uygulama şöyledir:
Hat
Tipik kablo kesiti
Not
Aydınlatma hatları
1,5 mm²
Oda gruplarına bölünür
Genel priz hatları
2,5 mm²
Her hatta makul sayıda priz
Çamaşır ve bulaşık makinesi
2,5 mm², ayrı hat
Her cihaz için ayrı sigorta önerilir
Fırın
2,5 – 4 mm², ayrı hat
Cihazın gücüne göre
İndüksiyon ya da elektrikli ocak
Cihaza göre, genellikle 4 – 6 mm²
Üreticinin bağlantı şartına uyulmalı
Klima
Cihaza göre, ayrı hat
Dış ünite konumu planlanmalı
Kesin kesitler, cihazların gücüne ve hat uzunluğuna göre elektrik projesinde belirlenir. Burada önemli olan ilke şudur: yüksek güçlü her cihaz kendi hattına ve kendi sigortasına sahip olmalıdır.
Mutfak girişi ve ankastre dolaplar — Tema 2 Konut Projesi, Halkalı, İstanbul. Uygulama: Dawn İç Mimarlık
Pano: tesisatın beyni
Yenilenen bir tesisatta pano da yenilenir. İyi düzenlenmiş bir panoda:
Kaçak akım rölesi bulunur ve periyodik olarak test edilir.
Hatlar mantıklı gruplara bölünür: aydınlatma, genel prizler, mutfak, ıslak mekânlar, yüksek güçlü cihazlar.
Her sigorta etiketlidir. Hangi sigortanın hangi hattı beslediği yazılıdır.
Yedek kapasite bırakılır. İleride eklenecek hatlar için boş yer ve uygun ana sigorta.
Pano etiketleme, küçük bir detay gibi görünür ama bir arıza anında hangi hattın kapatılacağını bilmek, hem güvenlik hem de zaman açısından büyük fark yaratır.
Topraklama
Prizlerde topraklama, cihaz gövdesine akım kaçtığında bu akımın güvenli şekilde toprağa gitmesini sağlar. Eski dairelerde topraklama hattı hiç olmayabilir ya da bina topraklamasına bağlı olmayabilir. Yenilenen tesisatta her priz topraklı olmalı ve topraklama bina tesisatına doğru şekilde bağlanmalıdır. Bina topraklamasının durumu da kontrol ettirilmelidir.
Yenileme tadilatın neresinde?
Elektrik tesisatı, yıkım ve duvar değişikliklerinden hemen sonra, sıva ve alçıdan önce yapılır. Sıranın önemli noktaları:
Priz, anahtar ve aydınlatma noktaları, mobilya ve yerleşim planına göre çizimle belirlenir.
Duvarlarda kanallar açılır, borular döşenir.
Kablolar çekilir ve hatlar test edilir.
Asma tavan içinden geçen hatlar ve aydınlatma beslemeleri yerleştirilir.
Sıva, alçı ve boya yapılır.
Priz, anahtar ve armatürler en son takılır; pano bağlantıları tamamlanır ve son testler yapılır.
Yatak odası, gizli aydınlatmalı niş raflar — Florya Konut Projesi II, Florya, İstanbul. Uygulama: Dawn İç Mimarlık
Kim yapmalı?
Elektrik iç tesisatı, yetkili bir elektrikçi tarafından ve ilgili yönetmeliklere uygun olarak yapılmalıdır. Tadilatın sonunda uygulanan haliyle bir tesisat planı ve pano şeması teslim alınmalıdır. Bu belge, ileride duvara delik açarken ya da yeni bir hat eklerken en değerli kaynaktır.
Maliyet ve karar
Komple elektrik tesisatı yenileme, bir daire tadilatının toplam bütçesinde görece küçük bir paya sahiptir; ama atlandığında yeni yapılmış duvarların yeniden kırılmasına yol açabilecek tek kalemdir. Eski bir dairede komple tadilat yapıyorsanız ve tesisatın yaşı ya da durumu belirsizse, yenilemeyi bütçeye baştan yazmak en güvenli karardır.
Elektrik tesisatının yenilenmesi gerektiğini nasıl anlarım?
Sık atan sigortalar, ısınan priz ve anahtarlar, topraklaması olmayan prizler, kaçak akım rölesi olmayan bir pano, kumaş kaplı ya da kırılgan eski kablolar ve yeni cihazlar eklendikçe artan sorunlar, tesisatın kapasitesinin ya da güvenliğinin yetersiz olduğunu gösterir. Kesin kararı yetkili bir elektrikçinin kontrolü vermelidir.
Kaçak akım rölesi neden önemli?
Kaçak akım rölesi, bir arıza ya da temas sonucu akım toprağa kaçtığında devreyi çok kısa sürede keser. İnsan hayatını koruyan temel güvenlik elemanıdır; özellikle banyo ve mutfak gibi ıslak mekânlarda vazgeçilmezdir.
Tesisatı yenilerken duvarlar mutlaka kırılır mı?
Kablolar genellikle duvar içinde boru ya da kanal içinde taşındığı için yeni hatlar için kanal açılması gerekir. Komple tadilatta bu kırım, zaten yapılacak sıva ve boya işlerinin içinde kalır. Yalnızca tesisat yenilenecekse, mevcut boruların içinden yeni kablo çekmek bazı durumlarda kırımı azaltabilir.
