Priz ve anahtar planı: oda oda yükseklikler, adetler ve yerleşim
Tadilatta priz ve anahtar yerleri nasıl belirlenir? Oda oda priz sayısı, montaj yükseklikleri, vavien, TV duvarı ve yatak başı çözümleri.
4 dakikalık okuma
Tadilattan sonra en sık duyulan pişmanlık, "şuraya bir priz daha koysaydık" cümlesidir. Priz ve anahtar yerleri, duvar kapandıktan sonra değiştirilmesi en zor kararlardandır ve genellikle tesisat günü, sahada, aceleyle verilir. Oysa bu kararlar mobilya planından türetilmesi gereken, önceden çizilmesi en kolay kararlardır.
Temel ilke: mobilyadan başla
Priz planının doğru yöntemi, önce mobilya yerleşimini çizmek, sonra her mobilyanın ihtiyacına göre priz ve anahtar yerleştirmektir. "Her duvara bir priz" yaklaşımı, prizlerin yarısını dolapların arkasında, diğer yarısını ihtiyaç olmayan yerlerde bırakır.
Her oda için şu soruları sorun:
Yatak, kanepe, çalışma masası ve TV nereye gelecek?
Hangi cihazlar sürekli takılı kalacak, hangileri ara sıra kullanılacak?
Aydınlatma hangi noktalardan kontrol edilecek?
Mobilya ileride yer değiştirirse, alternatif yerleşim ne olur?
Montaj yükseklikleri
Nokta
Tipik yükseklik (bitmiş zeminden)
Genel priz
30 – 40 cm
Anahtar
100 – 110 cm
Yatak başı priz ve anahtar
Komodin üstü, yaklaşık 60 – 75 cm
Çalışma masası
Masa üstü, yaklaşık 80 – 90 cm
Mutfak tezgâh üstü
Tezgâhın yaklaşık 15 – 25 cm üzeri
TV duvarı
TV'nin arkasında, TV yüksekliğine göre
Banyo ayna yanı
Yaklaşık 110 – 120 cm
Klima
Klimanın montaj yerine yakın, üst kotta
Bu değerler yaygın uygulamalardır; asıl ölçü, o noktadaki mobilyanın çizimidir.
Yatak odası, mermer desenli yatak başı duvarı — Florya Konut Projesi II, Florya, İstanbul. Uygulama: Dawn İç Mimarlık
Oda oda öneriler
Salon. Kanepenin iki yanı (lambader ve şarj için), TV duvarı (TV, ses sistemi, modem ve medya cihazları için bir priz grubu ve kablo geçişi), yemek masası yakını ve pencere önü. TV duvarında prizlerin TV'nin arkasında kalması ve kabloların duvar içinden geçmesi, en temiz görünümü verir.
Yatak odası. Yatağın iki yanında, komodin üstünde priz ve yatak başı anahtarı; tavan ışığının hem kapıdan hem yataktan kontrol edilebilmesi için vavien bağlantı. Çalışma köşesi ve makyaj masası varsa ayrıca.
Mutfak. Tezgâh üstünde çalışma alanı boyunca yeterli priz, ankastre cihazlar için dolap arkasında ayrı hatlı prizler, ada varsa adada priz, buzdolabı ve davlumbaz için ayrı noktalar. Evye ve ocağın hemen yanına priz konmamalıdır.
Banyo. Ayna yanında saç kurutma makinesi ve tıraş makinesi için priz, çamaşır makinesi için uygun korumalı bir priz, aspiratör hattı. Banyodaki tüm noktalar ıslak mekân kurallarına uygun konumda ve korumada olmalı, kaçak akım rölesiyle korunmalıdır.
Antre ve koridor. Giriş kapısında genel ışık anahtarı, uzun koridorlarda iki uçtan kontrol, süpürge ve robot süpürge için bir priz.
Balkon. Dış mekâna uygun korumalı bir priz ve aydınlatma.
Vavien ve çok noktadan kontrol
Bir ışığın birden fazla noktadan açılıp kapanabilmesi, günlük kullanımda büyük kolaylık sağlar:
Koridorun iki ucu
Yatak odasında kapı ve yatak başı
Salon ve açık mutfak arasında
Merdivenli dubleks dairelerde alt ve üst kat
Bu bağlantılar tesisat aşamasında kablolama gerektirir; sonradan eklemek zordur. Alternatif olarak kablosuz akıllı anahtarlar kullanılabilir, ama bunlar da nötr hat ve uygun kutu derinliği gibi altyapı ister.
Mermer kaplı TV duvarı ve raf ünitesi — Tema 2, Küçükçekmece, İstanbul. Uygulama: Dawn İç Mimarlık
Sık yapılan hatalar
Prizlerin mobilyanın arkasında kalması
Anahtarın kapı açıldığında kanadın arkasına denk gelmesi
TV duvarında priz olup kablo geçiş borusunun unutulması
Yatak başında anahtar olmaması
Mutfak tezgâhında priz sayısının yetersiz kalması
Dış mekânda korumasız priz kullanılması
Priz ve anahtarların farklı yüksekliklerde, düzensiz dizilmesi
Uygulama öncesi son kontrol
Elektrikçi kanalları açmadan önce, priz ve anahtar yerlerini duvar üzerinde tebeşirle ya da bantla işaretlettirip odaları bu işaretlerle gezin. Mobilyanın nereye geleceğini hayal ederek her noktayı kontrol edin. Bu yarım saatlik tur, tadilattan sonra yıllarca kullanılacak uzatma kablolarını gereksiz kılar.
Genel kullanım prizleri için zeminden 30-40 cm yaygındır. Mutfak tezgâh üstü, çalışma masası, yatak başı ve TV duvarı gibi noktalarda priz yüksekliği, o noktadaki mobilyaya göre belirlenir. Önemli olan, prizin mobilyanın arkasında kalmayacağı yüksekliktir.
Anahtarlar ne yükseklikte olmalı?
Yaygın uygulama zeminden 100-110 cm civarıdır. Anahtar, kapı açıldığında kanadın arkasında kalmamalı, kapının kilit tarafında ve kapı kasasına yakın konumlandırılmalıdır.
Her odaya kaç priz konmalı?
Kesin bir sayı yoktur; mobilya planı belirler. Pratik bir yaklaşım, her olası mobilya konumunun yanına bir priz grubu koymak ve uzatma kablosu ihtiyacını ortadan kaldırmaktır. Priz yerleri mobilya planından sonra, elektrik tesisatından önce kesinleşmelidir.
